THERMOMAP: Area Mapping of Superficial Geothermic Resources by Soil and Groundwater Data
(2010-2013)
12 þátttakendur: ÍSOR, Freidrich-Alexander Universität Erlangen-Nürnberg (verkefnisstjórn), Bureau de Recherches Geologiques et Minieres, BRGM, Magyar Allami Foldtani Intezet, Institutul Geologic al Romaniei, Natural Environment Research Council, Europian Geothermal Energy Council (EGEC), Institut Royal Des Sciences Naturelles de Belgique, Rehau Ag, Gesellschaft Beratender Ingenieure für Bau und EDV mbH, Paris-Lodron Universität Salzburg and Instituto Geologikon Kai Metalleytikon Ereynon
http://www.thermomap-project.eu/
Verkefnissjóri hjá ÍSOR: Skúli Víkingsson
Markmið verkefnisins er að nota landupplýsingar til þess að meta möguleika til að nýta hita af litlu dýpi með varmaskiptiaðferðum. Þátttakendur eru 12 stofnanir og fyrirtæki frá 9 Evrópulöndum. Safnað verður saman upplýsingum um laus jarðlög, berg, landslag, loftslag, vatnafar auk annarra gagna og á grundvelli þeirra verður mögulegt að greina á landrænan hátt möguleikana (s.k. „geothermal potential“) á viðkomandi stað.
Hlutverk ÍSOR í verkefninu er tvíþætt:
- Að leggja til, samræma og vinna úr gögnum frá Íslandi.
- Að leiða fimmta og síðasta verkhlutann sem snýst um að prófa kortaþjónustur sem birta niðurstöður verkefnisins á vefsíðu þess.
GEISER: Geothermal Engineering Integrating Mitigation of Induced Seismicity in Reservoirs
(2010-2013)
13 þátttakendur: GFZ- Deutsches GeoForshungsZentrum (verkefnisstjórn), BRGM, ÍSOR, TNO, ETHZ, Statoil, Geowatt AG, NORSAR, ARMINES, EOST Strasbourg, KNMI, AMRA, INGV
Verkefnisstjóri hjá ÍSOR: Kristján Ágústsson
ÍSOR er þáttakandi í fjölþjóðlega ESB verkefninu, GEISER, sem miðar að því að milda áhrif jarðskjálfta sem fylgja örvun jarðhitakerfa. Markmið verkefnisins eru
- Að öðlast betri skilning á eðli manngerðra skjálfta (induced seismicity) í jarðhitakerfum.
- Að þróa aðferðir til að draga úr hættu vegna manngerðra skjálfta.
- Að semja leiðbeiningar fyrir stjórnvöld varðandi leyfisveitingar til orkuframleiðslu.
Aðstæður á Íslandi eru mjög frábrugðnar aðstæðum á meginlandi Evrópu hvað hættu af manngerðum skjálftum á jarðhitasvæðum varðar. Í fyrsta er landið strjálbýlt og flest jarðhitasvæði þar sem komið gæti til örvunar eru fjarri þéttbýli. Mannvirki eru að jafnaði yngri hér en víða í Evrópu og byggð skv. stöðlum sem gera ráð fyrir jarðskjálftum. Ólíklegt er að tíðni stórra jarðskjálfta sem fylgir örvun jarðhitakerfa verði svo há að það breyti forsendum um áhættu vegna jarðskjálfta. Hins vegar hefur nokkrum sinnum mælst umtalsverð smáskjálftavirkni samfara niðurdælingu og borunum hér. Þannig geta þau gögn svarað ýmsum spurningum um eðli manngerðra skjálfta og nýst öðrum og eru því mjög mikilvæg fyrir verkefnið.
Mapping interaction between magmatic and hydrothermal system with fluid inclusion analysis
(2010-2012)
5 þátttakendur: ÍSOR, Landsvirkjun, USGS Denver USA, Ormat Technologies Reno USA and University of Iceland
Styrkt af GEORG, GEOthermal Research Group: http://www.georg.hi.is/node/165
Verkefnisstjóri hjá ÍSOR: Anette K. Mortensen
Verkefnið hefur að markmiði að rannsaka ummyndun steinda og efnagreiningar á vökvainnlyksum (aðal- og snefilefnum, greiningum á gasi og samsætum) í svarfi úr borholum sem boraðar hafa verið í þann hluta jarðhitakerfisins sem hefur orðið fyrir áhrifum kvikugasa. Þannig verður hægt að skilgreina þau efnahörf sem taka þátt og herma ferli/flæði sem eiga sér stað í þeim hluta jarðhitakerfisins þar sem áhrifa kviku gætir að einhverju leyti.
HYDRORIFT
(2009-2011)
Fjórir þátttakendur: ÍSOR, HS Orka, Háskólinn í Le Mans Nantes (CNRS) og Háskólinn í Ecole et Observatorie des Sciences de la Terre (EOST).
Verkefnisstjóri hjá ÍSOR: Ólafur G. Flóvenz
Rannsóknarverkefnið HYDRORIFT er samvinnuverkefni Frakka og Íslendinga og verkefnið er hluti fransks verkefnis sem heitir GEOFLUX. Verkefnið er stutt af jarðhitaklasanum GEORG (GEOthermal Research Group) og er framhald af hliðstæðu árangursríku verkefni sem fram fór sumarið 2005 á sama svæði.
Meginmarkmið verkefnisins er að varpa ljósi á samspil vökva og jarðskjálfta á plötuskilunum á Reykjanesskaga. Jarðskjálftamælingar á Reykjanesskaga voru gerðar á jarðhitasvæðunum í Krýsuvík, Trölladyngju og við Sandfell. Gögnin verða túlkuð samhliða MT/TEM viðnámsmælingum, niðurstöðum sem byggjast á tölfræðilegum og hliðrænum líkönum, mælingum á sýnum og öðru sem kann að skipta máli.
Jarðskjálftamælanetið var rekið frá miðjum maí til fyrri hluta október 2009. Skömmu eftir að netið var komið í gang hófst kröftug jarðskjálftahrina á Reykjanesskaganum. Staðsetning jarðskjálftanna var að mestu innan mælanetsins og gögnin sem fengust eru mikil að vöxtum og gæðum.
Renewability of Geothermal Resources
(2009-2012)
4 þátttakendur: ÍSOR, University of Iceland, HS-orka and GNS–New Zealand
Styrkt af GEORG, GEOthermal Research Group: http://www.georg.hi.is/node/150
Verkefnisstjóri hjá ÍSOR: Guðni Axelsson
Tilgangur verkefnisins er að þróa aðferðir til að meta innstreymi og massajafnvægisbreytingar jarðhitakerfa og beita þeim á jarðhitakerfin á svæðinu frá Svartsengi til Reykjaness. Verkefnið miðar að því að tvinna saman niðurstöður nokkurra mismunandi vísindagreina og mæliaðferða, með áherslu á:
- Hágæða þrívítt mat á yfirborðsbreytingum (úrvinnsla InSAR gagna og GPS-mælingar),
- Nákvæmnisþyngdarmælingar,
- Endurteknar TEM viðnámsmælingar,
- Eftirlit með hita- og þrýstiástandi,
- Eftirlit með efnainnihaldi
- Tímaháðir jarðhitakerfislíkanreikningar.
Með því að tengja saman gögn um landhæðarbreytingar og þyngdarbreytingar er oft hægt að meta breytingar á massajafnvægi í jarðhitakerfum í vinnslu, viðnámsmælingar hafa verið notaðar til könnunar jarðhitakerfa og efnafræðigögn hafa verið notuð til að kanna ferli í jarðhitakerfum og innstreymi í þau. Nákvæm líkön af jarðhitakerfum hafa líka gjarnan verið sett upp til að herma viðbrögð þeirra við vinnslu. Nýbreytni verkefnisins felst í því að tengja saman niðurstöður hinna mismunandi aðferða með sameiginlegri hermun þátta 1. – 6.
Advanced 3D Geophysical Imaging Technologies for Geothermal Resource Characterization
(2009-2012)
7 þátttakendur: ÍSOR, Lawrence Berkeley National Laboratory (LBNL) USA, Massachusetts Institute of Technology (MIT) USA, Reykjavik University (RU), Landsvirkjun Power, Reykjavík Energy and HS-Orka
Styrkt af GEORG, GEOthermal Research Group: http://www.georg.hi.is/efni/advanced_3d_geophysical_imaging_technologies_geothermal_resource_characterization
Verkefnisstjóri hjá ÍSOR: Knútur Árnason
Þetta verkefni er hluti af samstarfsverkefni Íslands og Bandaríkjanna undir samkomulagi um IPGT (International Partnership of Geothermal Technology). Hér er markmiðið að þróa aðferðir til að samtúlka jarðeðlisfræðilegar mælingar (viðnáms-, þyngdar- og jarðskjálftamælingar) til þess að lýsa jarðhitasvæðum og mögulegri stærð þeirra.
Resistivity survey of Grímsvötn
(2009-2012)
3 þátttakendur: ÍSOR, University of Iceland, HS-orka and GNS–New Zealand.
Styrkt af GEORG, GEOthermal Research Group: http://www.georg.hi.is/node/152
Verkefnisstjóri hjá ÍSOR: Knútur Árnason
Meginmarkmið verkefnisins eru:
- Að kortleggja landfræðilega stærð og dýpi viðnámsfráviki í skorpunni undir Grímsvötnum með samanburð við önnur háhitasvæði í huga.
- Að kortleggja staðsetningu og umfang kvikuinnskota í efstu 3-5 km undir eldstöðinni
- Að nota gögn og samanburð við önnur svæði til að meta ástæðu þess að ósnortið jarðhitasvæði hefur sambærilegt varmaflæði og stórt jarðhitasvæði sem er nýtt umtalsvert, s.s. Nesjavellir, Hengill og Krafla.
Verkefnið stendur í þrjú ár. Á fyrsta árinu mun doktorsnemi skoða aðferðir til viðnámsmælinga í jarðhitaleit ásamt því að kvarða tæki og útreikninga þannig að dýpt og upplausn mælinganna séu í samræmi við væntingar. Tvær þriggja vikna mælingaferðir verða farnar samhliða árlegum ferðum Jöklarannsóknafélagsins. Unnið verður úr gögnunum, þau samtúlkuð með þyngdarmælingum og jarðskjálftagögnum og birt í þrívíðu hugmyndalíkani af eldstöðinni og háhitasvæðinu sem kennt eru við Grímvötn.
The Hengill geothermal reservoir. Evaluation of subsurface geologic data
(2009-2010)
3 þátttakendur: ÍSOR, Reykjavik University (RU) and University of Iceland
Styrkt af GEORG, GEOthermal Research Group: http://www.georg.hi.is/node/143
Verkefnisstjóri hjá ÍSOR: Hjalti Franzson
Í verkefninu verður leitast við að skilgreina eðli jarðhitakerfisins í Hengli á grundvelli ýmissa jarð- og jarðeðlisfræðilegra borholugagna sem síðan verða sett fram í þrívíðu líkani. Rannsóknavinnan er að mestu gerð sem hluti af verkefnum sjö framhaldsnema sem auk þess munu vinna í sérverkefnum sem tengjast einstökum þáttum í jarðhitakerfinu.
HITI : High Temperature Instruments for supercritical geothermal reservoir characterization and exploitation
(2007-2009)
8 þátttakendur: ÍSOR (verkefnisstjórn), CNRS-Montpellier, BRGM, ALT, Oxford Applied Technology Ltd., GFZ-Postdam, CRES Calidus Engineering Ltd.
Verkefnisstjóri: Ragnar K. Ásmundsson
Markmið þessa verkefnis er að þróa jarðeðlisfræðilega og jarðefnafræðilega nema (sensors) og aðferðir til að mæla djúpar jarðhitaholur upp í markhita/krítískt hitastig (T>380°C). Súperkrítískar jarðhitaholur eru við núverandi þekkingu óhefðbundnar en kunna að verða mjög virk leið til að framleiða rafmagn úr hreinni, endurnýjanlegri orkulind. Verið er að bora djúpa jarðhitaholu í virka gosbeltið við Kröflu sem lið í íslenska/alþjóðlega djúpborunarverkefninu (Iceland Deep Drilling Project), með sameiginlegri fjármögnun frá íslenskum orkuiðnaði og vísindasamfélagi.
Meðal tækja og nýrra aðferða sem nú þegar hafa verið reynd í HITI-verkefninu má nefna
- háhita hljóðsjá (televiewer)
- háhita rófgreini fyrir náttúrulega gammageislun
- hitamælingar með ljósleiðara
- efnahitamælingar sem byggja á Na/Li samsætuhlutföllum
- rennslisprófanir með lífrænum háhitaþolnum ferilefnum sem framkvæmdar voru í Kröflu og IDDP holu
Í franskri tilraunastofu hefur háþrýstingsklefa verið breytt svo hægt sé að rannsaka samspil jarðvarmavökva í yfirmarksástandi og borholukjarna, tekna nálægt IDDP holunni. Nýir hita-, þrýstings- og viðnámsmælar eru í smíði og verða prófaðir sumarið 2010.
LOW-BIN: Efficient Low Temperature Geothermal Binary Power
(2006-2009)
9 þátttakendur (verkefnisstjórn), RGM, TURBODEN, GFZ, GEOTEAM, University of Oradea, ESTSetubal, Politecnico di Milano, ÍSOR .
http://www.lowbin.eu/
Tilgangur verkefnisins er sá að finna leiðir til að draga úr kostnaðarþáttum og bæta samkeppnishæfni og markaðssetnigu á sviði raforkuframleiðslu með jarðhita. Bæði er fjallað um jarðhitaorkulindir til makaðssetningar nú þegar og endurbætt jarðhitakerfi til framtíðarnota. Leitast verður við að þróa vinnslueiningu með Rankine-kerfi sem getur framleitt rafmagn með 65+°C heitum jarðhitavökva, og jafnframt að auka orkunýtni (cogeneration) þessarar tegundar véla. Verkið verður þróað áfram uns skilgreining á for-frummynd hefur verið sett fram.
I-GET: Integrated Geophysical Exploration Technologies for deep fractured geothermal systems
(2005-2008)
11 þátttakendur: GFZ (verkefnisstjórn), BRGM, CRES, ENEL, GTN, IGG, ÍSOR
Tilgangur verkefnisins er að þróa nýja mæliaðferð á sviði jarðhitarannsókna byggða á jarðeðlisfræðilegum aðferðum. Tilgangurinn með því er að geta greint með meiri nákvæmni, áður en að borun kemur, vökvasvæði/vökvasónur í jarðhitageymum í náttúrulegu eða tilbúnu brotakerfi, t.d. eldvirkni (Ísland), djúplægum setlögum (Norður-Þýskaland) eða ummynduðu bergi (Lardarello, Ítalíu).
ENGINE: ENhanced Geothermal Innovative Network for Europe
(2005-2008)
35 þátttakendur frá 16 Evrópulöndum og þremur löndum utan Evrópu ásamt átta einkafyrirtækjum. BRGM (verkefnisstjórn).
http://engine.brgm.fr
Þetta samhæfða átak hefur það markmið að þróa vísindalega og tæknilega “state of the art” nálgun varðandi óhefðbundnar jarðhitaauðlindir sem kynni að leiða til aukinnar raforkuframleiðslu í Evrópu. Verkefnið kemur einnig inn á orkulindir sem á að nýta og aðferðir til að bæta rannsóknir, framleiðslu og nýtingu EGS (Enhanced Geothermal Systems) og orkuforða yfir markhita.