Eldri fréttir

Iðnaðarráðherra, Katrín Júlíusdóttir, heimsótti ÍSOR í dag og kynnti sér starfsemina. Í för með henni voru Kristján Skarphéðinsson, ráðuneytisstjóri, Guðjón Axel Guðjónsson, skriftstofustjóri orkumála og Ásdís Elva Rögnvaldsdóttir sérfræðingur á skrifstofunni.

ÍSOR hefur um áratugaskeið ráðið til sín nokkurn hóp háskólanema til ýmissa starfa. Undanfarin ár hafa 10-20 nemar verið í sumarstörfum hjá ÍSOR í tvo til þrjá mánuði hver.

Haukur Jóhannesson, jarðfræðingur hjá ÍSOR, heldur fræðsluerindi í Víðgelmi, Grensásvegi 9,
17. desember kl. 13.00 undir yfirskriftinni:
Nýja Ísland - Ný sýn á jarðfræði Íslands.

Nýverið var skrifað undir samstarfssamning á milli ÍSOR og orkufyrirtækisins LaGeo í El Salvador. Samstarfið felur meðal annars í sér að ÍSOR yfirfari rannsóknir frá San Vicente jarðhitasvæðinu.

Dagana 16.-20. nóvember var haldið námskeið um prófanir og mælingar á borholum á vegum ÍSOR að beiðni frönsku jarðhitastofnunarinnar CFG Services.

Nokkrir starfsmenn ÍSOR voru leiðbeinendur á námskeiði á vegum Jarðhitaskólans og LaGeo í El Salvador „Short Course on Surface Exploration for Geothermal Resources“ sem haldið var í lok október í El Salvador.

Um þessar mundir eru liðin tíu ár frá því að fyrirrennari Íslenskra orkurannsókna, Rannsóknasvið Orkustofnunar, setti á laggirnar starfsstöð á Akureyri í samstarfi við Háskólann á Akureyri. Að því tilefni var haldinn afmælisfagnaður í húsakynnum útibúsins að Rangárvöllum föstudaginn 23. október.

Miðvikudaginn 21. október verður haldinn opinn fundur á Hilton Reykjavík Nordica hótelinu, undir yfirskriftinni Sjálfbær nýting jarðhitans. Fundurinn byrjar kl. 13 og er öllum opinn, en vinsamlegast skráið þátttöku til the@samorka.is

Greinar um hugtök sem tengjast jarðhita hafa birst í Morgunblaðinu undanfarið og hér má sjá grein um hugtakið sjálfbær nýting, sem mikið er notað í umræðu um auðlindir. Greinin birtist í Morgunblaðinu 7. okt. sl. Aðrar greinar má lesa á slóðinni hér til hægri á síðunni: Greinar um orkumál.

Skrifað hefur verið undir verksamning milli Þróunarsamvinnustofnunar Íslands (ÞSSÍ) og Íslenskra orkurannsókna (ÍSOR) um jarðhitaverkefni í Níkaragva. Samningurinn felur í sér að ÍSOR veitir sérfræðiaðstoð á sviði jarðhita í Níkaragva á tímabilinu frá 2009 til 2012.

Jarðfræðikort af Suðvesturlandi vakti athygli á Vísindavökunni sem haldin var í Listasafni Reykjavíkur, föstudagskvöldið 25. september sl. en þar kynntu þau Guðrún Sigríður kortahönnuður og Sigurður Garðar jarðfræðingur jarðfræðikortlagningu og gerð jarðfræðikorta.

ÍSOR verður með sýningarbás á Vísindavöku föstudagskvöldið 24. september, kl. 17-22 í Listasafni Reykjavíkur. Þar verður hægt að fræðast um jarðfræðikortlagningu og gerð jarðfræðikorta.

Starfsmenn ÍSOR koma víða við sögu þegar velja þarf staði fyrir borholur, hvort sem ætlunin er að vinna úr þeim kalt eða heitt vatn eða volgan jarðsjó. Í sumar var boruð ný vinnsluhola við fiskeldisstöð Stofnfisks að Kalmanstjörn, rétt sunnan við Hafnir.

Hola HE-53 í Hverahlíð byrjaði blástur af krafti og hefur síðan sótt í sig veðrið jafn og þétt og skilar nú um 60 kg/s af vatn og gufu.

Ár hvert koma fjölmargir innlendir sem erlendir hópar í heimsókn til ÍSOR. Nýverið komu tuttugu bandarískir háskólanemendur. Þau fengu meðal annars að kynnast borholumælingum. Skoðaðir voru sérútbúnir mælingabílar og hinir mismunandi borholumælar sem eru notaðir við jarðhitarannsóknir.

Tveir starfsmenn ÍSOR eru nýkomnir frá Managua, höfuðborg Níkaragva. Erindið var að ræða nýútkomna skýrslu Enel Geonica um yfirborðsrannsóknir á Managua-Chiltepe jarðhitasvæðinu.

Í aðsendri grein til Morgunblaðsins halda þeir Ólafur G. Flóvenz forstjóri og Guðni Axelsson jarðeðlisfræðingur hjá ÍSOR áfram að fjalla um endurnýjanlegar orkulindir og notkun á hugtökunum endurnýjanleiki og sjálfbærni.

Í tengslum við formlega stofnun alþjóðlegs rannsóknaklasa í jarðhita, GEORG, er efnt til opins málþings um jarðhitarannsóknir og nýtingu jarðhita. Málþingið er haldið í húsakynnum Orkuveitu Reykjavíkur, fimmtudaginn 18. júní. Það mun fara fram á ensku og er öllum opið.

Jarðhiti er skilgreindur alþjóðlega sem endurnýjanleg orkulind.
Þann 23. apríl 2009 var samþykkt ný tilskipun Evrópusambandsins um endurnýjanlegar orkulindir (DIRECTIVE 2009/28/EC) og hún birt og gefin út í „stjórnartíðindum“ bandalagsins 5. júní 2009 (Official Journal of the European Union).

Umfjöllun um nýtingu jarðhitans hefur aukist mjög á opinberum vettvangi. Í grein í Morgunblaðinu í dag, eftir þá Ólaf G. Flóvenz forstjóra og Guðna Axelsson jarðeðlisfræðing hjá ÍSOR, er reynt að útskýra í stuttu máli þá þætti sem stýra afkastagetu jarðhitakerfa og endingu þeirra.

Þann 29. apríl var afhent í New York til Sameinuðu þjóðanna greinargerð Íslands um landgrunn utan 200 M. Undirbúningur greinargerðarinnar hófst árið 2000, en tæknileg úrvinnsla hefur verið í höndum ÍSOR.

"Íslendingar eiga verðmætar orkulindir sem geta skapað störf og við getum lagt okkar af mörkum til hnattrænna umhverfismála. Spurningin er bara hvort við viljum."
Þetta og fleira kemur fram í grein Ólafs G. Flóvenz sem birt var i Morgunblaðinu 6. apríl sl.

Sjötti ársfundur ÍSOR var haldinn í Salnum í Kópavogi föstudaginn 27. mars s.l. Fundarstjóri var Svanfríður Jónasdóttir bæjarstjóri og fulltrúi í stjórn ÍSOR.

Ársfundur ÍSOR verður haldinn í Salnum í Kópavogi, föstudaginn 27. mars nk. Meginþema fundarins verður jarðfræði og auðlindir vestara gosbeltisins.

Miðvikudaginn 25. mars hófst nýr áfangi í borun fyrstu holunnar, IDDP-1 í Kröflu, í djúpborunarverkefninu á Íslandi (Iceland Deep Drilling Project). Jarðborinn Týr hóf þá borun á
800 m dýpi, en fyrstu tvo áfanga holunnar boruðu Saga og Jötunn á síðastliðnu ári.

Forseti Íslands, hr. Ólafur Ragnar Grímsson, heimsótti Orkugarð miðvikudaginn 4. mars. Forsetinn átti fund með orkumálastjóra og forstjóra ÍSOR. Síðar var opinn fundur með starfsfólki þar sem framtíðarhorfur í orkumálum voru ræddar.

Nýr starfsmaður, Ari Ingimundarson vélaverkfræðingur, hefur verið ráðinn til starfa á verkfræðideild ÍSOR. Ari lauk prófi í vélaverkfræði frá HÍ árið 1997, meistaraprófi frá Háskólanum í Lundi árið 2000 og doktorsprófi frá sama skóla árið 2003.

Stjórn Rannsóknasjóðs hefur úthlutað styrkjum úr nýrri markáætlun Vísinda- og tækniráðs. Veittir voru þrír styrkir. Umsóknin, Alþjóðlegur rannsóknaklasi í jarðhita, hlaut hæsta styrkinn, allt að 70 milljónir króna á ári í 7 ár.

Þrír starfsmenn Íslenskra orkurannsókna eru nú í Níkaragva. Meðal verkefna þeirra er kennsla á vikulöngu námskeiði í borholujarðfræði. Þar er farið yfir ýmis atriði varðandi athuganir og mælingar sem gerðar eru meðan á borun stendur.

Ársfundur Íslenskra orkurannsókna verður haldinn í Salnum í Kópavogi, föstudaginn 27. mars nk. Meginþema fundarins verður jarðfræði og auðlindir vestara gosbeltisins. Nánari dagskrá verður auglýst síðar.

ÍSOR hefur um áratugaskeið ráðið til sín nokkurn hóp háskólanema til ýmissa starfa. Undanfarin ár hafa 15-20 nemar verið í sumarstörfum í tvo til þrjá mánuði hver.

Orkustofnun hefur opnað Landgrunnsvefsjá, sem ætlað er að gefa yfirlit yfir gögn sem tengjast Drekasvæðinu og gera upplýsingar um þau aðgengilegar. Opnun vefsjárinnar tengist 1. útboði vegna rannsóknaleyfa á kolvetni á norðanverðu Drekasvæðinu.

Freysteinn Sigurðsson, jarðfræðingur á Orkustofnun, lést 29. desember síðastliðinn eftir stranga baráttu við krabbamein 67 ára að aldri. Starfsmenn ÍSOR þakka Freysteini eftirminnilegar og gefandi samvinnu- og samverustundir og senda fjölskyldu hans innilegar samúðarkveðjur.

AGU (American Geophysical Union) stendur árlega fyrir stórri ráðstefnu eða „haustfundi“ í San Fransisco. Þar er fjallað um öll viðfangsefni jarðvísindanna. Þessi ráðstefna stendur í fimm daga og er ein sú stærsta sinnar tegundar í heiminum.

Að gefnu tilefni verður að leiðrétta misskilning sem hefur verið áberandi í umræðunni undanfarið og varðar hugsanlegan olíuauð og olíuvinnslu á Drekasvæðinu milli Íslands og Jan Mayen.

Námskeið um rannsóknir og nýtingu jarðhitasvæða “Geothermal Project Management and Development” fer nú fram í Úganda. Námskeiðið er ætlað millistjórnendum og koma þátttakendur frá 10 löndum Austur-Afríku auk tveggja Evrópulanda.

Námskeiði á vegum Jarðhitaskólans og KenGen í Kenýa „Short Course III on Surface Exploration for Geothermal Resources“ er nýlokið og tókst í alla staði mjög vel. Námskeiðið var tileinkað yfirborðsrannsóknum á jarðhitakerfum.

Borun við Klúku í Bjarnarfirði syðra í Strandasýslu er nú lokið og var árangur mjög góður. Holan er um 330 metra djúp og gefur um 16 l/sek af tæplega 50°C heitu vatni í fríu rennsli en um 25 l/sek með 10 metra niðurdrætti.

ÍSOR annast borholumælingar Landsvirkjunar í Kröflu. Þegar jarðborinn Jötunn var að bora holu nr. KJ-39 vöknuðu fljótlega grunsemdir um mjög háan hita neðan við 2800 m.

Borun eftir heitu vatni á Krossnesi í Árneshreppi er nú lokið og var árangur mjög góður. Holan er um 90 metra djúp og gefur um 15 l/sek af um 65°C heitu vatni. Að boruninni standa Árneshreppur, með tilstyrk Orkusjóðs, og bændur á Krossnesi. Nægt vatnsmagn fékkst og er nú hægt að leggja hitaveitu inn í Norðurfjörð.

ÍSOR hefur undanfarin ár unnið að jarðfræði- og jarðeðlisfræðilegum mælingum vegna undirbúningsvinnu fyrir olíuleit á Drekasvæðinu við Jan Mayen hrygg. Eins og kom fram í Fréttablaðinu sl. mánudag hefur Haukur Jóhannesson jarðfræðingur komið með tillögur að nöfnum á náttúrufyrirbærin á hafsbotninum.

Þann 15. október 2008 var opnuð veflausn sem birtir fjölbreytt gögn um náttúrufar og auðlindir Íslands á vefslóðinni www.natturuvefsja.is. Náttúruvefsjáin er afrakstur þróunarsamstarfs sem á uppruna sinn í verkefni sem hlaut styrk frá Rannís árið 1999

Með þessum nýja mælibúnaði rekur ÍSOR nú þrjá sérútbúna bíla til hita- og þrýstimælinga í háhitaholum.
Helstu nýjungar eru þær að sérstakur mæligámur var útbúinn með glussaspili og tveimur tromlum fyrir mælivír.

ÍSOR tekur þátt í Vísindavöku RANNÍS í Listasafni Reykjavíkur kl. 17-22. Ætlunin er að skyggnast inn í huliðsheima jarðhitans. Við sýnum hitamyndavél sem nemur varmaútgeislun sem innrauðar bylgjur og gefur þannig upplýsingar um hitastig. Einnig verður fólki gefin kostur á að skoða ummyndunarsteindir í víðsjá.

Góður árangur náðist við borun á holu til að ná upp heitu vatni fyrir Hveraorku ehf. Borað var í Hveravík við norðanverðan Steingrímsfjörð, víkin hét fyrrum Reykjarvík. Í fjörunni austan víkurinnar eru hverir og hæstur hiti hefur mælst 76°C. Sjór fellur yfir hverina.

Jarðhitaskóli Háskóla Sameinuðu þjóðanna fagnar þrjátíu ára afmæli sínu með ráðstefnu á Grand Hóteli Reykjavík 26.-27. ágúst og hefst dagskrá kl. 9:00 báða dagana. Ráðstefnan er opin öllu áhugafólki um jarðhita og þróunaraðstoð.

Fundur í Evrópuverkefninu HITI (HIgh Temperature Instruments for supercritical geothermal reservoir characterization and exploitation) var haldinn dagana 21.-22. ágúst í Mývatnssveit. Um er að ræða þriggja ára verkefni sem nú er hálfnað.

Saga, bor Jarðborana, hefir lokið við borun 1500 m djúprar holu í mynni Borgardals á Kópsvatni. Holan er boruð fyrir Hitaveitu Flúða. Borunin gekk mjög vel og árangur er afskaplega góður. Við fyrstu prófanir á holunni fengust um og yfir 70 l/sek af 110°C heitu vatni. Holan er með bestu lághitaholum sem boraðar hafa verið.

Fulltrúar háskólans í Debrecen í Ungverjalandi sóttu ÍSOR heim og fræddust um jarðhitaleit. Von er á örðum hópi innan tíðar.

Alecksey Mosquera Rodriguez, ráðherra raforkumála og endurnýjanlegrar orku í Ekvador er í heimsókn á Íslandi dagana 7.-10. júlí í boði iðnaðarráðherra og heimsótti m.a. Orkugarð síðastliðinn mánudag.

Gefinn hefur verið út kynningarbæklingur um ÍSOR. Fyrst um sinn verður bæklingurinn til á ensku en stefnt er að því að gefa hann einnig út á íslensku. Hægt er að nálgast pdf útgáfu hér eða nálgast prentað eintak á skrifstofu ÍSOR.

Í jarðskjálftunum undanfarna daga mynduðust sprungur nálægt fjallsbrúnum Reykjafjalls austan Hveragerðis. Að ósk Hveragerðisbæjar fóru þeir Kristján Sæmundsson og Jónas Guðnason jarðfræðingar hjá ÍSOR í könnunarferð 3. júní til að skoða sprungurnar og meta hvort af þeim stafi einhver hætta.

Frá því Suðurlandsskjálftinn reið yfir þann 29. maí hafa starfsmenn ÍSOR verið að rannsaka áhrif jarðskjálftans á borholur, jarðhitakerfi og grunnvatnsstöðu. Slíkar athuganir gáfu miklar upplýsingar um eðli jarðskjálftanna árið 2000.

Þeir Guðni Axelsson eðlisfræðingur og Sverrir Þórhallsson verkfræðingur voru meðal fyrirlesara á fyrsta námskeiðinu í jarðhitafræðum sem Jarðhitaskóli Háskóla Sameinuðu þjóðanna stendur fyrir í Kína.

Orku- og auðlindaráðherra Tyrklands, Mehmet Hilmi Güler er hér á landi í boði í Össurar Skarphéðinssonar iðnaðarráðherra. Í föruneyti hans eru m.a. Orthan Mertoglu, forseti Jarðhitasambands Tyrklands, og Mustafa Hatipoglu, forseti Miðstöðvar vetnisrannsókna Sameinuðu þjóðanna í Tyrklandi.

Háskóli Íslands og ÍSOR hafa undirritað samning um að dr. Halldór Ármannsson hjá ÍSOR gegni starfi gestaprófessors við verkfræði- og raunvísindadeildir HÍ.

Elsa G. Vilmundardóttir jarðfræðingur, og fyrrum starfsmaður Rannsóknasviðs Orkustofnunar, forvera ÍSOR, lést að kvöldi síðasta vetrardags 23. apríl s.l. 75 ára að aldri.

ÍSOR styrkir gerð heimildamyndar sem er um sögu og nýtingu jarðhita á Íslandi. Kvikmyndafyrirtækið Plús film framleiðir myndina og stefnt er að sýna hana í Ríkissjónvarpinu á þessu ári. Tekin voru upp atriði í myndina hjá ÍSOR í byrjun vikunnar.

Jarðhitarannsóknir í Djibouti í Austur-Afríku benda til að góðar vonir séu til þess að finna megi nýtanlegan jarðhita til raforkuframleiðslu.

Umhverfismál og háhitavirkjanir frá ýmsum sjónarhornum voru þema fimmta ársfundar ÍSOR sem haldinn var á Akureyri, 28. mars. Um 120 manns sóttu fundinn sem hófst á því að Ólafur G. Flóvenz forstjóri fór yfir liðið ár og gerði grein fyrir afkomu ÍSOR.

Starfsmenn ÍSOR mældu eðlisviðnám jarðskorpunnar við Upptyppinga í ágúst 2007. Úrvinnsla mælinganna hefur staðið yfir undanfarna mánuði og er nú lokið.

Vorfundur Jarðhitafélags Íslands, var haldinn í Orkugarði, 29. febrúar síðastliðinn. Yfirskrift fundarins var Vannýtt tækifæri í lághitanýtingu. Erindin sem flutt voru á þinginu verða gefin út síðar.

Nýverið hóf ÍSOR samstarf við Orkustofu Kanaríeyja, ITER (Instituto Tecnológico y de Energías Renovables), um rannsóknir á jarðhitanýtingu á eyjunum.

Borkjarnaskanni sem er eina tækið sinnar tegundar á Íslandi var nýlega prufukeyrður á útibúi ÍSOR á Akureyri. Borkjarnaskanninn og smartCIS-kerfið (Camera Image Scanner) voru keypt fyrir djúpborunarverkefnið (IDDP) af ÍSOR, Rannsóknastofnun byggingaiðnaðarins (nú Nýsköpunarmistöð Íslands) og Náttúrufræðistofnun Íslands.

ÍSOR mun ráða til sín nemendur á háskólastigi til ýmissa starfa í sumar, t.d. á sviði jarðeðlisfræði, forðafræði, jarðfræði, jarðefnafræði og verkfræði. Leitað er eftir sumarfólki við aðalstöðvar í Reykjavík og við útibú ÍSOR á Akureyri.

Emilio Rappaccioli orkumálaráðherra Níkaragva skrifar í dag undir samstarfssamning við Þróunarsamvinnustofnun Íslands um fimm ára þróunarverkefni á sviði jarðhitamála. Sérfræðingar ÍSOR munu að mestu leyti annast jarðvarmaverkefnið fyrir hönd Þróunarsamvinnustofnunar.

Borgarráð samþykkti á dögunum að Sundabraut verði lögð í göngum frá Laugarnesi í Gufunes, með eðlilegum fyrirvara um niðurstöður umhverfismats. Á liðnu sumri unnu sérfræðingar ÍSOR að skipulögðum jarðfræðirannsóknum á þessari gangaleið. Niðurstöðurnar voru þær að aðstæður til jarðgangagerðar teljast sæmilegar.

Undanfarin ár hefur starfsmönnum ÍSOR farið stöðugt fjölgandi. Frá því ÍSOR var stofnað sumarið 2003 við aðskilnað Rannsóknarsviðs Orkustofnunar frá Orkustofnun hefur fjöldi starfsmanna nær tvöfaldast. Þeir eru nú liðlega 80.

Gífurlegur hávaði braust út þegar holan KJ-36 í Kröflu var hleypt upp í gær. Um klukkan 11:15 í gærmorgun var skrúfað frá holunni eftir að gufan hafði verið látin smá leka (blæða) í örlítinn tíma til að hita toppinn. Toppþrýstingurinn við þessar aðstæður var um 125 bar. Hún kom kröftuglega upp með tiltölulega hreinni gufu, í það minnsta var hún hvít að sjá.

Háskóli Íslands og Íslenskar orkurannsóknir hafa undirritað samning um að dr. Ólafur G. Flóvenz forstjóri ÍSOR og dr. Guðni Axelsson deildarstjóri hjá ÍSOR gegni starfi gestaprófessors við verkfræði- og raunvísindadeildir HÍ. Markmið samningsins er að styrkja kennslu og rannsóknir í jarðhitafræðum.

Nokkuð sérstæður atburður átti sér stað á Þeistareykjum fimmtudaginn 29. nóvember. Þá var hleypt upp þremur holum á sama borteig á einni klukkustund. Borteigurinn er á Þeistareykja-grundum við hlíðarfót Bæjarfjalls að norðanverðu, kenndur við ÞG-01, þar sem fyrsta djúpa rannsóknarholan á svæðinu var boruð.

Þessa vikuna stendur yfir námskeið í Mið-Ameríku um Jarðhitamat og umhverfisstjórnun á jarðhitasvæðum, ”Short Course on Geothermal Development in Central America - Resource Assessment and Environmental Management”.

Fyrsta koltvísýringsvarmadælan hér á landi var sett upp á bænum Grýtubakka 1 við austanverðan Eyjafjörð (Eco Cute frá Sanyo). ÍSOR sá um ráðgjöf og innkaup en Jónas Baldursson, landeigandi og húsasmiður, um uppsetningu varmadælunnar á heimili sínu.

Frá því apríl í ár hafa verið boraðar 3 rannsóknarborholur með jarðbornum Jötni. Tvær holur í Kröflu, í Sandabotnum og vestan Rauðhóls. Hola KS-01 (58801) í Sandabotnum varð 2502 m löng og var stefnuboruð til austurs. Í lok borunar eftir örvunaraðgerðir tók holan við 57 L/s. Hola KJ-35 (58035) vestan Rauðhóls var forboruð 1982, en fallið var frá borun á þeim tíma. Í ár var holan stefnuboruð í áttina að Mývatnseldagígum og endaði í sprungustykkinu sunnan Leirhnjúks. Tæplega 1300 m vinnslufóðring var sett í hana til að fóðra af efra kerfið, sem er 190-210°C heitt. Holan varð 2507 m löng og töpuðust yfir 70 L/s þegar borun lauk.

Síðsumars og haustið 2006 voru kannaðir möguleikar á að ná heitu vatni fyrir Súðavík. Verkið var unnið að frumkvæði hreppsnefndar Súðavíkur í samvinnu við Orkubú Vestfjarða og með stuðningi Orkusjóðs. Íslenskar orkurannsóknir sáu um yfirborðsrannsóknir og höfðu eftirlit með leitarborunum. Verkið fólst í jarðfræðikortlagninu og könnun á sprungum og misgengjum auk hitastigulsborana.

Góður árangur er kominn af borun í Kelduhverfi. Holan er á eyðinu milli Bakkahlaups og Skálftavatns, og endaði hún í 610 m dýpi, og lýkur borverkinu nú um helgina. Orkuveita Húsavíkur og Kelduneshreppur standa að boruninni. Upp úr holunni streyma í sjálfrennsli um 17 l/s af 75°C heitu vatni

Þegar ÍSOR varð til var samþykkt að reyna að halda ársfundi utan suðvesturhornsins annað hvert ár.

Megináhersla verður á málefni tengd Austurlandi eins og meðfylgjandi dagskrá ber með sér.

Dagana 13-18. nóvember 2005 verður haldið í Kenya málþing fyrir stjórnendur jarðhitaverkefna í Austur Afríku. Það er Jarðhitaskólinn og Landsvirkjun Kenya (KenGen) sem standa fyrir málþinginu í samstarfi við Þróunarsamvinnustofnun Íslands,UNEP (United Nation Environmental Programme) og svo kallað Argeo-samstarf (African Rift Geothermal Facility).

Jón Jónsson jarðfræðingur lést þann 29. okt. s.l. 95 ára að aldri.

Jón lærði jarðfræði í Svíþjóð og tók fil. lic. gráðu við Stokkhólms-háskóla 1958. Lokaritgerð hans var um sjávarstöðubreytingar á Íslandi og kísilþörunga í sjávarseti.
Jón réðst til jarðhitadeildar Raforkumálastjóra sama ár og hann lauk námi. Verkefni hans voru framan af einkum á sviði neysluvatns- og heitavatnsöflunar víða um land. Hann aflaði sér víðtækrar þekkingar og reynslu á hvoru tveggja. Var mjög til hans leitað þar sem voru hinar stærri vatnsveitur sem margar hverjar bjuggu við bágt ástand á þeim árum.

Undanfarin ár hefur staðið yfir jarðhitaleit á vegum Skagafjarðarveitna í Hrolleifsdal. Markmiðið var að finna heitt vatn fyrir Hofsós og nærliggjandi byggðir. Hofsós er eitt þeirra þorpa sem enn hafa ekki fengið hitaveitu. Íslenskar orkurannsóknir hafa annast rannsóknir vegna leitarinnar undir stjórn Kristjáns Sæmundssonar, jarðfræðings. Niðurstöður þeirra leiddu til borunar djúprar rannsóknarholu við Bræðrá, utan til í dalnum.

Íslenska ríkið og orkufyrirtækin þrjú hafa nú samþykkt fjármögnun djúpborunarverkefnisins. Þetta ásamt framlögum erlendis frá tryggir framgang verksins.

Landsvirkjun hefur eignast tæplega 32% hlut í Þeistareykjum ehf. með kaupum á nýju hlutafé í félaginu en skrifað var undir kaupin á hluthafafundi sem haldinn var á Breiðumýri í Reykjadal 9. september síðastliðinn. Um er að ræða hlutafjáraukningu upp á rúmar 110 milljónir króna, sem Landsvirkjun greiðir um 260 milljónir króna fyrir.

Sýnatökubúnaður NASA prófaður við hverastrýturnar útaf Arnarnesi í samvinnu við köfunarfyrirtækið Sævör, ÍSOR á Akureyri og Auðlindadeild Háskólans á Akureyri.

Ríkisstjórnin tók þá stóru ákvörðun í gær að taka þátt í djúpborunarverkefninu (IDDP) með beinum hætti og fjármagna verkefnið til jafns við orkufyrirtækin á næstu árum. Með því stuðlar ríkisvaldið að því að hinn raunverulegi orkuforði landsins sé endurmetinn. Hér er um stórt framfaraskref að ræða sem ÍSOR fagnar mjög, og skýra stefnu í orkumálum þjóðarinnar.

Starfsmenn ÍSOR og Orkuveitu Reykjavíkur annast jarðfræðikortlagningu og jarðeðlisfræðilegar mælingar í Úganda

Jarðfræðingar ÍSOR og Jarðvísindastofnunar Háskólans hafa fundið 130 ára gamalt hjarn og 11300 ára gamlan ís í Öskju.

ÍSOR hefur tekið að sér jarðhitaathuganir á Diskóeyju við Grænland. Aðalbyggðin þar er í Góðhöfn eða Qeqertarsuak sem er 1100 manna bær og vinabær Húsavíkur. Á Diskó er lághiti í jörðu en hann er lítt rannsakaður og ekkert nýttur en nú hugsa menn sér til hreyfings.

Um þessar mundir er flokkur rússneskra vísindamanna frá háskólanum í Moskvu við mælingar á Hengilssvæði. Mælingarnar, svonefndar MT-mælingar ( magneto-telluric), miða að því að sjá viðnám í jörðu, allt niður á 15-20 kílómetra dýpi.

Í júlíbyrjun lauk borun holu KH-37 á jarðhitasvæðinu í Kaldárholti sem er annað tveggja jarðhitasvæða sem Hitaveita Rangæinga nýtir. Nýja holan er að flestu leyti sambærileg við fyrri vinnsluholuna á svæðinu, holu KH-36. Sú nýja er samt töluvert öflugri og er áætlað að hún geti afkastað 60 – 70 l/s af 67-69°C vatni með dælu á 80 m dýpi.

Á síðasta ári unnu starfsmenn ÍSOR við jarðhitaleit í Úganda á vegum Þróunarsamvinnu- stofnunar. Nú er hafið framhald á því verki og munu fimm starfsmenn ÍSOR taka þátt í þessum áfanga. Unnið verður að TEM-mælingum á tveimur svæðum Kibiro og Katwe til að ákvarða stærð jarðhitakerfanna og munu þrír jarðeðlisfræðingar frá ÍSOR hafa umsjón með mælingunum og vinna þær með heimamönnum.

Á myndinni sjást heimamenn gera sig klára í TEM-mælingar.

Borun holu UV-10A á Urriðavatni fyrir Hitaveitu Egilsstaða og Fella lauk föstudaginn 22. júlí kl. 10 um morguninn og var holan þá 1394,5 m djúp. Rennsli úr holunni er áætlað rúmir 60 l/s við um 60 m niðurdrátt. Hiti vatnsins er á bilinu 75 til 80°C.

Á myndinni sést jarðborinn Sleipnir við Urriðavatn.

ÍSOR hefur verið ráðgjafi Hitaveitu Egilsstaða og Fella í þessu verki og Jarðboranir hf sáu um borunina.

Nú í sumar er mikið um að vera í jarðeðlisfræðimælingum. Farfuglarnir okkar, eins og við köllum sumarstarfsmenn okkar, taka drýgstan þátt í mæliútgerðinni, en þau eru öll háskólanemar í greinum sem nýtast til jarðvísinda.

Á myndinni eru Tem mælingamenn í basli

Þann 8. júní sl.var undirrituð viljayfirlýsing um samstarf, sem miðar að því að úr jarðhitanum í Hrísey verði unnin öll orka sem þar er þörf á. Að þessu verkefni koma auk Íslenskra orkurannsókna: Akureyrarbær, Norðurorka hf., Auðlindadeild Háskólans á Akureyri, LIH Consulting AS í Danmörku, Exorka ehf. og Útrás ehf.Á meðfylgjandi mynd, sem tekin var við undirritun viljayfirlýsingarinnar, eru f.v.: Kristján Þór Júlíusson bæjarstjóri, Þórhallur Bjarnason (Útrás), Björn Gunnarsson (Auðlindadeild H.A.), Bjarni Gautason (ÍSOR) og Franz Árnason forstjóri Norðurorku.

Jarðhitabók Guðmundar Pálmasonar er fræðslurit og jafnframt menningarsögulegt rit fyrir almenna lesendur. Ágúst H Bjarnason skrifar ritdóm og segir m.a. "Undirrituðum er til efs að völ sé á betra yfirlitsriti en þessu".

Eins og fram kemur í frétt hér fyrir neðan var Gagnavefsjá Orkustofnunar og ÍSOR tilnefnd í forval til nýmiðlunarverðlauna Sameinuðu þjóðanna, World Summit Award. Nú hefur verið tilkynnt hvaða átta nýmiðlunarverkefni verða send fyrir hönd Íslands í aðalkeppni , sem fram fer í Túnis í nóvember og komst Gagnavefsjáin í þann flokk.

Gagnavefsjá Orkugarðs veitir almenningi aðgang og upplýsingar um gögn í vörslu ÍSOR og Orkustofnunar sem varða náttúrufar og nýtingu jarðrænna orkulinda.

Orkuveita Reykjavíkur er stærsti verkkaupi ÍSOR og er útlit fyrir að svo verði áfram. Miklar framkvæmdir eru framundan og veitir ÍSOR alhliða jarðhitaráðgjöf og sinnir viðamiklum jarðhitarannsóknum á öllum stigum þeirra.

Í frétt Morgunblaðsins í dag kemur fram að Valgerður Sverrisdóttir iðnaðarráðherra hafi ávarpað alþjóðlegu jarðhitaráðstefnuna WGC 2005. Að ávarpi loknu opnaði ráðherrann yfirgripsmikla jarðhitasýningu sem haldin er í tengslum við ráðstefnuna.

Dagana 24. til 29. apríl verður haldin alþjóðleg jarðhitaráðstefna í Antalya í Tyrklandi og taka Íslendingar myndarlegan þátt í ráðstefnunni.

Nú í apríl var fyrsti borkjarninn í tengslum við djúpborunarverkefnið tekinn á Reykjanesi, á vinnslusvæði Hitaveitu Suðurnesja hf, sem kostar vinnsluholuna. Kjarnatakan sjálf var hins vegar kostuð af ICDP (International Coninental Scientific Drilling Program), og markar formlegt upphaf á alþjóðlegu samstarfi í tengslum við IDDP boranir.

Íslenskar orkurannsóknir hafa samið við Heklu um kaup á nýjum Scania P340 4x4 bíl til borholumælinga. Bíllinn verður sendur til Kanada þar sem DynaWinch setur á hann sérsmíðaðan búnað. Framundan eru miklar annir í mælingum bæði vegna mikilla borana svo og við eftirlitsmælingar vegna reksturs tveggja nýrra gufuaflsvirkjana. Á myndinni handsala Bjarni Arnarson sölumaður Heklu og Ólafur G. Flóvenz forstjóri ÍSOR, samninginn hjá Ríkiskaupum.

Grundfirðingar bora eftir heitu vatni á Berserkseyri.

Hitaveita Suðurnesja leitar að nýtanlegum jarðvarma í Vestmannaeyjum. Holan er nú í byrjun apríl um 800 metra djúp

Ársfundur ÍSOR var haldinn 18. mars síðastliðinn í Eldborg í Svartsengi. Fjallað var um jarðfræði og nýtingu auðlinda á Reykjanesskaga.

Á fundinum fjallar Ólafur G. Flóvenz um um starfsemi Íslenskra orkurannsókna á síðasta ári sem var fyrsta heila starfsár fyrirtækisins. Síðan taka við erindi starfsmanna ÍSOR um Reykjanes frá ýmsum sjónarhornum. Kristján Sæmundsson fjallar um jarðfræði og auðlindir á Reykjanesskaga, Sverrir Þórhallson um orkuvinnsluna og Haukur Jóhannesson um útivist og auðlindanýtingu.

Einnig mun Júlíus Jónsson forstjóri Hitaveitu Suðurnesja greina frá framtíðarsýn HS og Valgerður Sverrisdóttir, ráðherra orkumála, ávarpar fundinn.

Að loknum fundinum verður síðan skoðunarferð um Reykjanes.

Fimmtudaginn 25 febrúar 2005 voru Menningarverðlaun DV veitt. Þetta var í fyrsta skipti sem veitt voru verðlaun í flokki fræða og hlaut Tjörnesverkefnið, svokallaða, þennan heiður. Bryndís Brandsdóttir, jarðeðlisfræðingur hjá Jarðfræðistofnun Háskóla Íslands veitti verðlaununum móttöku fyrir hönd allra samstarfsaðila en meðal þeirra eru Íslenskar orkurannsóknir. Verkefnið hefur verið fjármagnað af Rannsóknasjóði,Vísindasjóði og Markáætlun RANNÍS, iðnaðarráðuneytinu, Rannsóknasjóði HÍ og Hafrannsóknastofnuninni. Ennfremur hafa erlendir samstarfsaðilar greitt eigin kostnað og hluta af skipatíma hér við land.

Á myndinni er nýtt kort af hafsbotninum í Tjörnesbrotabeltinu og á sunnanverðum Kolbeinseyjarhrygg.

Í gær, 27. janúar 2005, lauk borun um 1500m djúprar holu á Arnarnesi við Hjalteyri við Eyjafjörð. Markmiðið var að hitta djúpt í sprungur, sem tengjast því öfluga jarðhitakerfi sem þar fannst við rannsóknir ÍSOR fyrir Arnarneshrepp og Norðurorku fyrir fáeinum árum.

Á myndinni er Þorsteinn Egilson, jarðeðlisfræðingur hjá ÍSOR á Akureyri, í mælingabíl við prófun á holunni aðfaranótt 28. janúar.

Svarið við því er já. Mestu flóðbylgjur sem gera má ráð fyrir að komi upp að ströndum landsins munu orsakast af hruni í landgrunnsbrúnum meginlandanna sitt hvoru megin við Atlantshaf. Þekkt eru allmörg dæmi um slík framhlaup úr norsku landgrunnsbrúninni. Stærsta og best þekkta framhlaupið er Storegga-framhlaupið sem varð fyrir um 7.300 árum.

Dagana 14–17 janúar verður prófessor Jose A. Rial hér á landi til að kynna rannsóknir sem gerðar voru í Kröflu síðastliðið sumar. Hann heldur fyrirlestur í sal Orkustofnunar mánudaginn 17. janúar klukkan 11.

Undanfarin ár hefur Norðurorka haldið málþing um starfsemi fyrirtækisins og rannsóknir á þess vegum á því ári. Þann 30. desember sl. stóð Norðurorka fyrir slíku málþingi og var þar jafnframt minnst 100 ára afmælis rafvæðingar á Íslandi. Valgerður Sverrisdóttir iðnaðarráðherra lagði hornstein að Glerárvirkjun og afhenti jafnframt formlega virkjunarleyfi fyrir þeirri virkjun. Franz Árnason forstjóri Norðurorku sagði frá starfsemi og framkvæmdum á vegum Norðurorku.

Erla Halldórsdóttir, starfsmaður ÍSOR, lést að morgni aðfangadags jóla, 55 ára að aldri. Erla hóf störf við efnagreiningar hjá Jarðhitadeild Orkustofnunar, forvera Íslenskra orkurannsókna, sumarið 1980. Því starfi sinnti hún í rúm þrú ár. Þá flutti hún ásamt eiginmanni sínum, Gesti Gíslasyni, jarðfræðingi, til Kenya og síðar Uganda þar sem Gestur vann við þróunaraðstoð í jarðhitamálum. Í Úganda hóf Erla að reka á eigin vegum hjálparstarf fyrir ungar bjargarlausar stúlkur, sem misst höfðu foreldra vegna alnæmis. Eftir að þau Gestur fluttu heim til Íslands stýrði Erla hjálparstarfinu úr fjarlægð. Á síðastliðnu ári og beitti hún sér m.a. fyrir stofnun félagsins Alnæmisbarna. Um þau samtök má lesa á heimasíðu þeirra, http://www.hiv-born.is/.

Útför Erlu fer fram frá Dómkirkjunni í Reykjavík 30. desember kl 13:00 og verða skrifstofur ÍSOR lokaðar eftir hádegi þann dag.

Undanfarna daga hefur staðið yfir hreinsun á LÞN-10, einni af vinnsluholum Norðurorku.

Holan er rúmlega 1 km djúp og gefur í sjálfrennsli um 2,5 lítra á sekúndu af um 40°C heitu vatni. Með virkjun holunar er líklegt að ná megi upp um 50-60°C heitu vatni. Guðmundur Ómar Friðleifsson, jarðfræðingur hjá ÍSOR annaðist jarðhitaráðgjöfina.

Þriðjudaginn 30. nóvember 2004 var drepið á vélum Kísiliðjunnar, henni lokað og rekstur lagður af. Blendnar tilfinningar eru meðal landsmanna og mikið skarð er höggvið í atvinnumöguleika í sveitarfélaginu með keðjuverkandi áhrif víða um land.
Frá sjónarhóli jarðhitanýtingar er söknuður af þessu fyrirtæki. Kísiliðjan markar sess í sögu nýtingar þessarar mikilvægu auðlindar landsmanna.

Þann 24 nóvember, frá 13:30-19, verður haldinn haustfundur Jarðfræðafélagsins og verður þema fundarins að þessu sinni:

Hafsbotnsrannsóknir á landgrunni Íslands

Miðvikudaginn 10. nóvember s.l. hélt Jarðhitafélag Íslands málþing um niðurdælingu affallsvatns í jarðhitakerfi, þar sem Guðni Axelsson og Sverrir Þórhallsson, ÍSOR, og Stefán Arnórsson, HÍ, og Þorleikur Jóhannesson, Fjarhitun, höfðu framsögu.

Að mati Magnúsar Tuma Guðmundssonar virðist ný goshrina hafin í Grímsvötnum sem eru talin með mestu jarðhitasvæðum í heimi.

Í lok september höfðu verið mældir tæplega 500 km samanlagt í borholum, sem er 20 km lengra en loftlína frá Reykjanestá að Fonti á Langanesi, og ef fer sem horfir þá verður árið 2004 metborholumælingaár.

Verkefnið verður fjölþjóðlegt samvinnuverkefni og er átak til að ýta undir nýtingu jarðhita til raforkuframleiðslu í Austur Afríku.

.
Í byrjun október mun nýtt röntgentæki til efnagreininga (X-ray diffraction) verða tekið í notkun hjá Íslenskum orkurannsóknum en nú er unnið að uppsetningu tækisins.

Í sumar hefur verið unnið að yfirlitsrannsóknum, kortlagningu og sýnatöku á nokkrum háhitasvæðum landsins að undirlagi Orkustofnunar. Einn þessara staða er í Kerlingarfjöllum en þar voru Árni Hjartarson og Magnús Ólafsson jarðfræðingar á ÍSOR á ferð í ágúst. Í Kerlingarfjöllum er verið að byggja upp ferðamannaaðstöðu með skemmtilegum gönguleiðum um nágrennið bæði til skoðunar á jarðhitanum og til fjallgangna fyrir þá sem brattgengari eru. Hin gömlu skíðasvæði eru snjólítil og aðstaða til skíðaiðkunar er ekki lengur fyrir hendi.

Starfsmenn ÍSOR halda til Chukotka til ráðgjafastarfa

Geysissvæðið verður rannsakað ítarlega m.a. með TEM mælingum

Ný stofnun - nýr vefur